Rwyt ti yma Cartref Bwyd a Diod Llwybrau Beicio - Port Talbot Castell Nedd

Mae cewri o bob math yn cael lle amlwg ar gymal Castell-nedd Port Talbot o Lwybr Beicio'r Chwedlau, gan gynnwys un o'r actorion gorau erioed, brenin hynod, a chawr o gig a gwaed - efallai! Mae'r llwybr beicio yn dechrau ym Mharc Coedwig Afan, yn mynd â chi drwy bentref hyfryd Cwmafan i ganol tref Port Talbot, ac yna ar lwybr hyfryd ar hyd glan môr Aberafan i Gamlas Nedd a Rhaeadrau Aberdulais. Mae'ch siwrne yn gorffen ym mhentref Aberdulais yng Nghwm Nedd.

Beicio Castell-nedd Port Talbot
Beicio Castell-nedd Port Talbot

PELLTER

51.5km.

YR UCHAFBWYNTIAU

Man geni Richard Burton, bedd Dic Penderyn, cartref Cawr Baglan, man claddu'r Brenin Arthur ac Amgueddfa Glowyr De Cymru

YR UCHAFBWYNTIAU

  • Dechreuwch eich siwrne yn Afan Lodge, sy'n cynnig bwyd a llety o safon, ac a fu gynt yn Glwb y Gweithwyr lle bu Richard Burton yn perfformio. Mewn teyrnged i'r crwtyn lleol a ddaeth yn fyd-enwog, gallwch aros yn 'Ystafell Richard Burton'. Dilynwch Lwybr 887 am oddeutu 2km ac anelwch at (a) Ganolfan Ymwelwyr Parc Coedwig Afan, sy'n llawn hanesion am chwedloniaeth ac sy'n ganolfan dda ar gyfer crwydro'r llwybrau beicio mynydd enwog.
  • Mae Canolfan Ymwelwyr Parc Coedwig Afan yn lle da i orffwyso ac yno ceir Cedar’s Tea Room a chyfleusterau tai bach, a hefyd y man chwedlonol cyntaf ar y daith, (b) Amgueddfa Glowyr De Cymru. Ail-ymunwch â Llwybr 887 a dilynwch y llwybr i'r de am oddeutu 3km er mwyn cyrraedd (c) Pont-rhyd-y-fen, man geni Richard Burton a'r man chwedlonol nesaf ar y daith.
  • Ewch yn eich blaen ar eich siwrne ar Lwybr 887, gan feicio trwy bentref Cwmafan am oddeutu 2.4km i gyrraedd man chwedlonol arall: (d) Mainc Bortread Richard Burton. Dyma le gwych i edmygu golygfeydd y cwm wrth ichi wrando ar recordiad o lais chwedlonol Richard Burton yn darllen gwaith arwr lleol arall, Dylan Thomas.
  • Ar ôl ichi sefyll gyda'r tri ffigwr nodedig, dilynwch Lwybr 887 drwy bentref Cwmafan ac i ganol tref Port Talbot, tua 5km i ffwrdd.
  • Ym Mhort Talbot dilynwch arwyddion Llwybr 887 yn ofalus; bydd angen ichi groesi ffordd brysur (gan ddefnyddio'r groesfan( fel rhan o Lwybr 887.
  • Ym Mhort Talbot dilynwch Lwybr 887 o amgylch y maes parcio aml-lawr, gyda'r rheilffordd ar y dde i chi, a byddwch yn ofalus wrth ichi gymryd troad sydyn i'r dde o dan y twnnel sy'n eich arwain at y man chwedlonol nesaf: (e) Bedd Dic Penderyn yn Eglwys y Santes Fair, sydd oddi ar Lwybr 887 ar ochr dde'r maes parcio.
  • Pan fyddwch wedi talu teyrnged yn Eglwys y Santes Fair, ail-ymunwch â Llwybr 887 drwy fynd yn ôl trwy'r twnnel rheilffordd bach a throi i'r dde, gan ddilyn y llwybr drwy'r twnnel nesaf a heibio i westy a bwyty Blancos, lle arbennig i stopio i gael cinio.
  • Fan hyn, dilynwch yr arwyddion beicio lleol am oddeutu 2.4km i lan môr Aberafan, darn sydd hefyd yn rhan o Lwybr Arfordir Cymru. Dyma le gwych i gael seibiant ac i edmygu'r golygfeydd godidog dros Fae Abertawe. Mae amryw o gaffis a bwytai yma ynghyd â chyfleusterau tai bach.
  • Dilynwch Lwybr 4 drwy Sandfields am oddeutu 4.8km; wrth deithio fe welwch fynydd yn union o'ch blaen, a dyma'r man chwedlonol nesaf ar eich llwybr: (f) Mynydd Baglan, neu 'Fynydd y Gaer', hen loches 'Cawr chwedlonol Baglan'.
  • Ewch yn eich blaen drwy gymryd troad i'r chwith i Barc Ynni Baglan, beiciwch drwy'r Parc am oddeutu 1.6km a byddwch yn pasio doc a thŵr hanesyddol Brunel. Mae ardal 'Giants Grave' wrth ochr y doc ac mae'n dwyn yr enw diolch i'r llongau enfawr a ddygwyd i Lansawel i'w rhoi ar y domen sgrap pan oedd y diwydiant darnio llongau yn ei anterth.
  • O fan hyn ymunwch â Chamlas Nedd (Llwybr 47) gan anelu at dref Castell-nedd (tua 8km) ac yn eich blaen i'ch safle chwedlonol nesaf: (g) Rhaeadrau Aberdulais (tua 4.5km i fyny Cwm Nedd). Mae amryw o storïau chwedlonol yn gysylltiedig â Chwm Nedd; honnir, hyd yn oed, bod y Brenin Arthur wedi'i gladdu yng Nghraig Y Ddinas ym mhen uchaf Cwm Nedd, ger Rhaeadrau Pontneddfechan.
  • Y tu ôl i Raeadrau Aberdulais a phentrefi Llangatwg a Chil-ffriw saif Mynydd March Hywel, y mae chwedl leol yn esbonio'r enw (h) March Hywel.
  • Dyma ddiwedd cymal Castell-nedd Port Talbot o Lwybr Beicio'r Chwedlau. I fwrw ymlaen i gymal Abertawe o'r llwybr, ewch yn ôl i lawr Camlas Nedd gan aros ar Lwybr 47 tan ichi gyrraedd yr A48 yn Llansawel. Ymunwch â Llwybr 4 wrth Hen Bont Llansawel ac ar ôl croesi'r bont trowch i'r chwith ac ewch ymlaen i ganol dinas Abertawe (tua 8.2km).

MANNAU CHWEDLONOL O DDIDDORDEB

a) Parc Coedwig Afan

Parc Coedwig Afan

Mae'r chwedl hon yn adrodd hanes merch ifanc a oedd yn byw ar fferm ym mhen uchaf afon Afan (ger Cymer ym Mharc Coedwig Afan) ac a gyfarfu â brenin y mynydd pan oedd yntau wedi'i guddwisgo fel corrach. Ar ôl dangos trysor ei deyrnas i Elen, gofynnodd y brenin iddi addo peidio â dweud wrth neb am eu cyfarfod ac i gymryd pa drysor bynnag yr hoffai o'i deyrnas. Aeth Elen â rhywfaint o aur ond ni chadwodd at ei haddewid ac o ganlyniad diflannodd ei thrysorau ac ni welodd frenin y mynydd byth eto. afanforestpark.co.uk

b) Amgueddfa Glowyr De Cymru

South Wales Miners’ Museum

Saif yr Amgueddfa yng Nghanolfan Ymwelwyr Parc Coedwig Afan, ac mae'n adrodd hanes bywyd beunyddiol y glowyr a hanes y diwydiant glo yng nghymoedd De Cymru. Byddwch yn dysgu am amodau caled, eithafol yr oedolion a'r plant oedd yn gweithio dan ddaear. Gwirfoddolwyr a fu'n lowyr eu hunain sydd ar ddyletswydd yn yr amgueddfa. Mae'r gwirfoddolwyr yn cynnal teithiau rheolaidd o gwmpas yr amgueddfa, ac mae'r teithiau'n gyfle rhagorol i gael syniad drosoch eich hun o ofynion gweithio dan ddaear ym mhyllau glo de Cymru. south-wales-miners-museum.co.uk

c) Traphont Pont-rhyd-y-fen a Chapel Bethel

Wrth ichi feicio dros y draphont, edrychwch i'r dde ac fe welwch res o dai sydd â'u cefn at yr afon. Yn un o'r ddau dŷ y ganed Richard Burton... mae'n gyfrinach pa un ohonynt! Dychwelai Richard i Bont-rhyd-y-fen yn rheolaidd drwy gydol ei yrfa a daeth â'i wraig Elizabeth Taylor gydag ef yn 1964. Roedd y cwpwl yn fyd-enwog ar y pryd ac arhosodd y ddau gyda'r teulu mewn tŷ teras yn Stryd Penhydd - dywedir mai Elizabeth oedd yn golchi'r llestri! Ar ddiwedd y teras sy'n rhedeg o gyfeiriad y draphont mae capel sy'n cael ei adnewyddu. Dyma lle y cynhaliwyd gwasanaeth coffa i Richard Burton ar ôl ei farwolaeth yn 1984. Roedd cannoedd o bobl leol yn bresennol yn y gwasanaeth, gan gynnwys brawd Richard Burton, Graham Jenkins.

d) Mainc Bortread Richard Burton

Caiff tri arwr o gyffiniau Port Talbot eu dathlu mewn mainc bortread arbennig - y digrifwr a'r actor Rob Brydon, cyn-Barcmon lleol y goedwig - Dick Wagstaff, a'r arwr lleol enwocaf i gyd o bosibl, Richard Burton. Penderfynodd y gymuned leol fod y tri pherson hyn yn haeddu cydnabyddiaeth ac felly crëwyd y cerflun maint llawn hwn. Saif y fainc bortread wrth ochr llwybr beicio 887 ym mhentref Cwmafan.

e) Bedd Dic Penderyn

Dic Penderyn

Cafodd Dic Penderyn, neu Richard Lewis i roi ei enw ffurfiol, ei arestio ar ôl cael ei gyhuddo o drywanu milwr yn ystod Terfysg Merthyr, sef gwrthryfel ym mis Mehefin 1831 yn erbyn amgylchiadau gweithio gwael a chyflogau isel. Llofnododd 11,000 o bobl ddeiseb oedd yn dweud ei fod yn ddieuog, ond cafodd Dic, oedd ond yn 23 oed, ei grogi y tu fas i Garchar Caerdydd ar 13 Awst, 1831. Ar ôl ei farwolaeth cludodd ei gefnogwyr ei gorff o Gaerdydd yn ôl i fro ei febyd ym Mhort Talbot. Fe'i rhoddwyd i orwedd ym mynwent Eglwys y Santes Fair a gellir gweld ei fedd i'r chwith o brif gât yr eglwys.

f) Mynydd Baglan

Mynydd Baglan

Saif Mynydd Baglan, neu 'Fynydd y Gaer', uwchlaw tref Port Talbot ac mae'n nodwedd amlwg wrth ichi feicio ar hyd Llwybr 4. Yn ôl yr hanes, Mynydd y Gaer oedd cartref Cawr Baglan. Roedd cawr o'r enw Hywel wedi herio cawr arall o'r enw O'Riley, a oedd yn Wyddel o Connacht, i ornest gryfder. Pan ddaeth diwrnod yr her, awgrymodd ei wraig ddoeth Siân ei fod yn mynd i orwedd i ymlacio, gan roi sicrwydd iddo y byddai'n ei ddihuno pan fyddai O'Riley yn cyrraedd. Ond ni wnaeth ei ddihuno, a phan gyrhaeddodd O'Riley esgusodd fod y siaced enfawr yr oedd wrthi'n ei gwau yn cael ei gwau ar gyfer baban y cwpwl. Os oedd y plentyn mor fawr â hyn, beth fyddai maint Hywel, meddyliodd O'Riley, a chynigiodd fod y gystadleuaeth yn cael ei gohirio tan y flwyddyn ganlynol. Nid oes hawl gan gerddwyr fynd i gopa'r mynydd ond mae Llwybr Arfordir Cymru yn eich tywys ar hyd godre'r mynydd drwy bentref Baglan. historicalporttalbot.com

g) Gwaith Tun a Rhaeadrau'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol - Aberdulais

Gwaith Tun a Rhaeadrau'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol - Aberdulais

Mae Rhaeadrau Aberdulais yn llecyn da i ddeall hanes Cwm Nedd. Mae'n gartref i'r olwyn ddŵr fwyaf yn y DU sy'n cynhyrchu trydan, a chwaraeodd rhaeadr Aberdulais ran amlwg yn hanes diwydiannol yr ardal a daeth Turner i baentio'r llecyn yn 1796. Yma bydd modd ichi weld sut y cafodd Rhaeadrau Aberdulais eu harneisio dros y canrifoedd er budd diwydiant. Mae'r rhaeadr a'r olwyn ddŵr yn werth eu gweld ac yn hwylus i bawb oherwydd mae lifft i ran uchaf y rhaeadr. Mae'r atyniad hwn, sy'n cael ei redeg gan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, yn cynnwys caffi bach braf, siop anrhegion ac arddangosfa 'Dyn Tun' lle mae modd gweld arteffactau go iawn y daethpwyd o hyd iddynt yn ystod gwaith cloddio ar y safle. nationaltrust.org.uk

h) March Hywel

Mynydd March Hywel yw'r mynydd sy'n ymestyn i'r pellter y tu ôl i Raeadrau Aberdulais ac sy'n cysylltu cymoedd Nedd a Thawe, gan gynnig golygfeydd trawiadol o'r ardal. Mae chwedl ddiddorol ynghlwm wrth Fynydd March Hywel. Flynyddoedd lawer yn ôl roedd Brenin Hywel o Forgannwg wedi cynnull ei fintai i amddiffyn ei deyrnas yn erbyn lluoedd cwm cyfagos. Yn ystod y frwydr ar lethrau'r mynydd mawr lladdwyd mab y Brenin, oedd yn dwyn yr enw Hywel hefyd, yn ogystal â'i farch a'i fyddin, a rhoddodd y Brenin yr enw March Hywel ar y lle, er teyrnged iddynt. Dywedir bod plac wedi'i gladdu yn naear Glyn Bedd sy'n nodi'r safle lle disgynnodd y Tywysog a'i farch, ac un diwrnod efallai y bydd yn dod i glawr eto.

Map o Prydain Logo Llywodraeth Cymru

Gwybodaeth teithio..

TRÊN

Gwybodaeth teithio - Trên

Yr orsaf reilffordd agosaf i fan cychwyn y llwybr yw un Port Talbot. Fel arall, gallwch barcio eich car yn Afan Lodge ac os ydych yn beicio ar hyd holl Lwybr Beicio'r Chwedlau yn Ne-orllewin Cymru, gallwch barcio eich car yma am y 4 diwrnod cyfan.
afanlodge.com
arrivatrains­wales.co.uk

TRWSIO BEICIAU

TRWSIO BEICIAU

LLETY

Accommodation

MAPIAU

Recommended Maps
  • Defnyddiwch Fap Beicio Castell-nedd Port Talbot
    npt.gov.uk ar gyfer y llwybr o fewn sir Castell-nedd Port Talbot.